کچه دوزی یکی از هنرهای نوین و در عین حال بسیار جذاب است که دارای قاعده و قانون و الگو نیست در این هنر باید از خلاقیت بالایی برخوردار باشید؛ همین طور که گفتیم الگوی خاصی ندارد و باید با استفاده از خلاقیت تان یک اثر زیبا برجا بگذارید و همین باعث می شود که جز هنرهای دشوار محسوب شود.

  در آموزش های کچه دوزی و ساخت عروسک های کچه ای از ابزارهای ساده ای استفاده می شود که این از مزیت های هنر کچه دوزی است.

کچه دوزی یک هنر نزدیک به نمد دوزی است با این تفاوت ها که در هنر نمد دوزی شما با پارچه ای سرو کار دارید که از الیاف ساخته و فشرده شده است اما در هنر کچه دوزی از سوزن زدن الیاف به هم و تنیدن و فشرده کردن الیاف کچه کمک می گیرید.

با الیاف کچه می توان انواع حیوانات را شبیه به شکل طبیعی آن ها ساخت، زیرا الیاف کچه مانند پارچه یکدست نیستند به همین علت به راحتی می توان تفاوت رنگ ها و طیف آن را با الیاف های کچه به نمایش درآورد و حیوانات کچه ای زیبایی ساخت.

همچنین از الیاف کچه برای کچه دوزی روی لباس ها به خصوص روی لباس های پشمی بسیار استفاده می شود زیرا الیاف کچه روی لباس جلوه بسیار زیباتری به لباس می دهد. 

هنر کچه دوزی به انگلیسی Needle Felting گفته می شود البته نام های دیگری هم دارد مانند  The art of Felting  یا Wool Felting Art یا Needle Felt Wool   یا اسامی مشابه دیگر.

تاریخچه کچه دوزی یا Needle Felting

شاید دوست داشته باشید از تاریخچه کجه دوزی هم چیزهایی بدانید. هنر Needle Felting  به شکل امروزی که می‌بینید، بیست ساله شده است اما واقعیت این است که قدمت این هنر به قرن ها پیش باز می‌گردد.

نمد یا همین پشمی که به صورت نمد در آمده، یکی از منسوجات باستانی محسوب می‌شود، که حدود 5000 تا 4000 سال پیش از میلاد مسیح ظهور پیدا کرد.

یعنی تقریباً یک تا دو هزار سال پس از اینکه انسانها اهلی‌سازی گوسفندهای پشمی را شروع کردند. (قبل از این کار آنها تنها از گوشت‌، چرم و شیر گوسفندان استفاده می‌کردند)

در حقیقت، گوسفندان اولین حیواناتی بودند که توسط انسانها اهلی شدند و گوسفندانی که امروزه می شناسیم برای زنده ماندن به آدم ها وابسته‌اند.

اگر بخواهیم مقایسه کنیم، بافتن یا بافندگی (weaving) از این هنر قدیمی‌تر است یعنی قدمت آن برمی‌گردد به دوران پارینه‌سنگی (27000 سال پیش).

از همان زمانی که انسان‌ها، بافتن علف‌ها و سبزه‌ها و مواد مشابه را یاد گرفتند. اما بافتن با مواد پشمی، بعد از نمدمالی اتفاق افتاد.

البته عده دیگری هم هستند که اعتقاد دارند بافندگی تنها حدود 4 قرن قدمت دارد و در عین حال بسیار قبل از آن در قبیله بین النهرین که یک قبیله باستانی است از نمد استفاده شده است.

چون گفته می‌شود که قبیله بین‌النهرین اولین کسانی بودند که گوسفندان را اهلی کردند.

آنها با پشم و نمد همه چیز درست می‌کردند. از فرش و گونی گرفته تا لباس و کفش و کیف جوراب و غیره.

بعداً مهاجران اروپایی این هنر و مهارت نمدمالی و ساختن چیزها از پشم و نمد را به نقاط دیگری از دنیا گسترش دادند.

یکی از هنرمندان پیشتاز در این هنر دستی، النور استنوود (Eleanor Stanwood) است، وقتی که به همراه همسرش دیوید شروع به استفاده از پشم گوسفندان مزرعه کوچک‌شان برای این منظور کردند.

تصویر Elanor and David Stanwood

همان زمان بود که  Needle Felting  که ما به آن کچه دوزی می‌گوییم به عنوان یک هنر و صنعت مورد استقبال بسیاری از مردم قرار گرفت.

جالب است که تا قبل از آن، به خاطر رشد صنایع پنبه و الیاف مصنوعی، استفاده از پشم داشت کم‌کم به فراموشی سپرده می‌شد و کشاورزان هیچ ایده‌ای نداشتند که چه استفاده‌ای می‌شد از پشم گوسفندان‌شان داشت.

دوست دارید با چند تا از پیشتازان هنر Needle felting یا کچه دوزی آشنا شوید؟

النور و همسرش ابتدا از پشم برای درست کردن لحاف و روتختی استفاده کردند، اما بعد متوجه شدند که چیزهای بیشتری می‌شود با آن ساخت؛ از جمله نوعی از زیورآلات.

کم کم این هنر در جهان گسترش پیدا کرد و خیلی از هنرمندانی که قبلا در کار با نمد تبحر داشتند، دنیای جدیدی با امکاناتی که این هنر به آنها می‌داد خلق کردند.

Elanor and David Stanwood

النور همان خانمی است که کمی بالاتر در موردش با شما صحبت کردیم و به همراه همسرش به عنوان اولین پیشتازان این هنر دستی، اولین کتاب درباره Needle Felting را نوشته است.

Birgitte Krag Hansen

یکی از اولین هنرمندانی که در این زمینه فعالیت می کند او در دانمارک زندگی می کند اما مدام به نقاط دیگری از دنیا در سفر است و هنر کچه دوزی را به دیگران آموزش می دهد.

Kay Petal

به عروسک های کچه دوزی اش مشهور است و بسیاری از آدمهای مشهور عروسک های زیبای او را خریده اند. او برای آموزش این هنر کارگاه های آموزشی (کچه دوزی عروسک) برگزار می کند.

جهت مشاهده و خرید لوازم عروسک سازی کلیک کنید.

Marie Spaulding

مالک LivingFelt. او کارگاههای آموزشی برگزار می کند و در یوتیوب هم آموزشهای زیادی در این زمینه دارد.

Sara Renzulli

مالک SarafinaFiberArt او هم به خاطر عروسکهای کچه دوزی زیبایش مشهور است و او نیز هم کارگاه های آموزشی برگزار می کند و هم در یوتیوب می توانید آموزشهای زیادی در زمینه NEEDLE FELTING از او پیدا کنید.

به طور جامع و خلاصه اگر بخواهیم کچه را معرفی کنیم باید بگوییم کچه یک نوع پارچه ی سنتی است که از پشم گوسفند درست می شود. از طرف دیگر برای تهیه  الیاف کچه، الیاف را حرارت می دهند و سپس با فشرده سازی و جوش دادن الیاف کچه را تولید می کنند.

کچه پارچه محکمی است که قدمتی طولانی دارد و قدیمی ترین شکل پارچه شناخته شده است و در بسیاری از نقاط جهان به عنوان ماده اولیه در صنعت پوشاک، کفش، فرش و حتی چادر استفاده می شود و حتی چادرهای سنتی یورد هم از همین کچه ها تولید می شوند.

مزایای کچه دوزی

البته پادری ها و زیر اندازهای نمدی که اکنون به عنوان صنایع دستی به فروش می رسند به روش کچه دوزی ساخته می شوند. یکی دیگر از تفاوت هایی که در کچه دوزی با نمد مالی هست، تنوع رنگ و جنس الیاف است. الیاف به کار رفته در هنر نمد مالی کاملا طبیعی و از پشم گوسفند است و کمتر از رنگ ها استفاده می شود. 

نمدهای بافته شده:

برای تولید این نوع نمدها ابتدا نخ های پشمی را بهم می بافند، سپس آن ها را از فولاژ بسیار قوی می گذرانند.

کاربرد:  بیشترین کاربرد این نوع نمدها در ماشین های کاغذسازی است، دلیل آن هم این است که این نوع نمد به راحتی می تواند آب را از خمیر کاغذ جذب کند تا لایه ی کاغذ ایجاد بشود. 

اغلب کچه دوزی دارای 2 روش رایج است و با آن به الیاف کچه حالت دلخواه داده می شود یکی استفاده از سوزن های مخصوص کچه دوزی و سوزن زدن به الیاف کچه برای فرم دادن به آن و دیگری استفاده از محلول آب و صابون و فشرده کردن الیاف کچه. هر یک از این دو روش کابردهای خود را دارد. در واقع نمد مالی روش دوم کچه کاری است. 

مزیت دیگر هنر کچه دوزی نسبت به برخی از هنرهای مشابه این است که کچه کاری یک هنر کاربردی و البته همخوان با طبیعت است زیرا از الیاف طبیعی برای ساخت محصولات کچه استفاده می شود و از آن جهت کاربری است که با آن می توان انواع پالتوها و تن پوش های زمستانی را ساخت و به تن کرد و صرفا یک هنر برای سرگرمی نیست. 

یکی از کاربردهای بسیار مهم و جذاب کچه کاری در ساخت عروسک است. در صنعت عروسک سازی برای ساخت لباس عروسک ها از الیاف کچه استفاده می کنند، در این صنایع الیاف کچه را با رنگ های اسیدی، رنگ می کنند و پارچه ای را تولید می کنند که از مرغوبیت خوبی برخوردار است و به آسانی هم از هم باز نمی شود. نگران بچه ها نباشید!!

 از آن جایی که کچه ها تنوع رنگی خوبی دارند، کودکان آن ها را خیلی دوست دارند و می توانند در ساخت انواع لباس عروسک ها بکار برده شوند.

جالب است بدانید:

 پارچه ماهوتی که از آن لباس های فاخر زنانه ایجاد می شود یک نوع نمد صنعتی است.

مواد اولیه ی هنر کچه کاری و نمد دوزی پشم گوسفند است، پشم گوسفند به طور طبیعی خاصیت نمدی شدن دارد و کافی است تا در محیط مرطوب قرار داده بشود تا با یکی از شیوه های زیر به شکل نمد یا الیاف کچه در بیاید:

روش تولید و کاربرد انواع نمد ها و الیاف های کچه ای

تولید نمد به روش نمدکنی
 

الیاف کچه دوزی و کاربرد آن:

در ساخت الیاف کچه دوزی از سوزن زنی استفاده می شود. در این روش لایه الیاف را بر روی پارچه مناسبی، مثلا پارچه کنفی قرار میدهند و بعد این لایه را از زیر صفحه فلزی سوزن دار عبور میدهند.

سوزن ها مستقیما درون لایه و پارچه محافظش فرو می روند و بیرون می آیند و این کار باعث می شود تا الیاف در هم تنیده شود (در این روش می توان دوصفحه ی رو به روی یکدیگر را برای سوزن زنی دو روی لایه به کار برد)، بعد از تهیه ی این الیاف میتوان آن را با رزین تثبیت کرد. 

نمدهایی که از روش نمدکنی و نمدهای سوزنی تولید میشوند منسوجات بافته نشده هستند این عبارت مشخص کننده کالاهایی است که نه مثل پارچه بافته شده اند و نه مثل تریکو هستند، در حقیقت منسوجات بافته نشده، منسوجاتی هستند که از لایه های عنکبوتی الیاف با عمل سوزن زنی و یا با رزین های مصنوعی به هم متصل شده، ساخته می شوند. 

الیاف های کچه دوزی کاربردهای بسیار متنوع و زیادی دارند، به عنوان مثال می توان از آن ها در ساخت کفپوش، رویه ی زین اسب، کنف، نمدهای صنعتی، کیف، کلاه (و سایر اکسسوری ها)، گلدوزی، تزئین کردن وسایل منزل و پتو استفاده کرد. 

آموزش کچه دوزی می توانید هنر و راهی برای کسب درآمد ( ساخت عروسک، اکسسوری ها،  تزیین و همچنین آموزش) باشد.

امروزه در بسیاری از پروژه های صنایع دستی از کچه استفاده می شود؛ دلیل این امر هم جنس مرغوب و به اصطلاح عمری، قیمت مناسب و تنوع ظاهری آن است. کچه های امروزی فقط از الیاف پشم درست نشده اند و بعضا در آن ها از نخ، ریون، خز، آکریلیک و رشته های پشمی نیز استفاده شده است.

وسایل لازم برای کچه دوزی:

سوزن کچه دوزی

فرچه کچه دوزی

الیاف کچه

قیچی

آب

صابون

در زیر بصوت جداگانه به معرفی هر کدام از لوازم می پردازیم:

سوزن کچه دوزی:

اولین ابزار برای هنر کچه کاری، سوزن مخصوص کچه دوزی است که با سوزن های معمولی متفاوت است و بر روی خود یک سری حفره و برآمدگی هایی دارد که با ایجاد ضربه های مداوم بر روی الیاف پشمی موهری باعث فشرده شدن آن می شود. سوزن کچه در مدل های مختلف در فروشگاه فادیا موجود است که در اینجا به آن ها اشاره می کنیم:

سوزن یدک کچه می تواند بصورت تنها در دست قرار بگیرد و در انجام کار به تنهایی مفید باشد ولی استفاده از پانچ یا نمونه های بدنه دار سوزن کچه سهولت بیشتری دارد و در اثر استفاده مداوم به انگشتانتان آسیبی وارد نمی شود. غالبا  از سوزن یدک جهت تعویض سوزن دستگاه پانچ کچه دوزی و ساخت عروسک های نمدی استفاده می شود. 

این سوزن ها در بازار بسته به سایز کاری که می خواهید تهیه کنید متفاوت است.  اگر در این مورد حساسیت ویژه دارید دقت کنید که سوزن های ظریف برای کارهای ظریف بهتر است.

پانچ :

دستگاه هایی نیز هستند که از چند سوزن بصورت گروهی استفاده شده که برای کارهای بزرگتر  سطوح تخت استفاده می شود و استفاده از آن باعث بالا رفتن سرعت کار می شود به این دستگاه ها پانچ  گفته می شود.

این پانچ بصورت های تک سوزنه ، 3 سوزنه و 7 سوزنه در فروشگاه فادیا موجود است.

 پانچ یا سوزن کچه دوزی تک سوزنه:

این دستگاه حاوی یک سوزن است و می توانید با خوش دستی و راحتی آن کار کچه کاری را انجام بدهید.

 پانچ یا سوزن کچه دوزی 3 سوزنه این دستگاه شامل سه سوزن است.

پانچ یا سوزن کچه دوزی 7 سوزنه این دستگاه شامل هفت سوزن است.

فرچه یا برس کچه دوزی:

ابزار مورد نیاز بعدی فرچه است که شما می توانید به جای برس کچه از یک ابر یا فوم فشرده (پشم شیشه) هم برای این کار استفاده کنید. از فرچه به عنوان زیر کار استفاده می شود.

به این صورت که الیاف را مستقیم و یا با واسطه پارچه ای که قصد دارید روی آن کچه کاری انجام بدهید، بر روی فرچه گذاشته و با استفاده از سوزن بر روی آن ضربه بزنید.

کچه دوزی روی نمد با استفاده از فرچه ی کچه دوزی

الیاف پشمی (الیاف کچه دوزی):

برای شروع کار شما به الیاف پشمی کچه نیاز دارید. این الیاف در رنگ های مختلف در بازار موجود هستند و در دو نوع طبیعی و مصنوعی ارائه می شوند.

الیاف های کچه در نمونه های ایرانی و ترک قابل تهیه هستند. می توانید برای مشاهده قیمت کچه به سایت یا اپلیکیشن فادیا مراجعه کنید.

قیچی:

قیچی جزو همیشگی ترین لوازم و ابزار در کارهای هنری و دستی است. انواع قیچی خیاطی و هنرهای دستی  با تنوع بالا و قیمت عمده را از سایت فادیاشاپ بخواهید.

می توانید برای ساخت حجم های نمدی از ظروف و غالب ها استفاده کنید به  نمونه عکس های زیر دقت کنید:

مراحل کچه دوزی روی لباس بافتنی:

در مرحله اول آموزش کچه دوزی ابتدا مقداری صابون را درون مقداری آب رنده کنید و بعد از حل شدن صابون در آب این محلول را درون اسپری آب فشان بریزید توجه داشته باشید که از محلول آب و صابون در کچه دوزی برای فشردن و اتصال الیاف به یکدیگر استفاده می شود.
مکان مورد نظر را برای انجام کچه دوزی روی لباس بافتنی مشخص کنید سپس در مورد ترتیب قرار گرفتن سایر عناصر کچه دوزی روی لباس تصمیم گیری کنید.
طرح قلب را روی مقوا در آورید و مقوا را در محل تعیین شده قرار دهید و با کمک دوخت و یا سوزن میخی طرح را به لباس متصل کنید.

فرچه کچه دوزی را از داخل لباس زیر دست های خود قرار دهید مقداری از الیاف را بردارید و در قسمتی که طرح را متصل کرده اید قرار دهید و مقداری از محلول آب و صابون را روی الیاف اسپری کنید و با کمک سوزن شروع به سوزن زدن روی الیاف کنید.

بعد از اینکه الیاف به صورت کامل به خورد لباس رفت بقیه قسمت های خالی طرح را به همین روش پر کنید. بعد از اینکه طرح قلب را به صورت کامل روی لباس انجام دادید الگو را بردارید و اگر الیاف اضافی روی طرح ایجاد شده مشاهده می کنید آن را با کمک قیچی چیده و طرح را مرتب کنید.

می توانید برای ایجاد طرح پرنده و گل روی لباس طرح مورد نظرتان را روی مقوا در آورید سپس الگو را به لباس وصل کنید و الیاف پشمی را درون کار قرار دهید و با کمک سوزن و اسپری آب و صابون الیاف را به راحتی به لباس متصل کنید.

می توانید از کچه بعنوان جاسوزنی استفاد کنید.

آموزش عروسک با کچه دوزی: